Aynı düşünce etrafında gelişen cümlelerdir. Bu cümlelerde belirli bir konu benzer bakış açılarıyla değerlendirilir.
Yargının amacıyla birlikte verildiği cümlelerdir. Amaç-sonuç cümlelerinde “ne için, hangi amaçla” sorularının cevabı bulunur.
Yargıyı somut hâle getirmek amacıyla örneklere yer verilen cümlelerdir.
Bir sonucun meydana gelmesine sebep olan durumla birlikte verildiği cümlelerdir.
Neden - sonuç cümlelerinde “neden” gerçekleşmiştir ancak amaç - sonuç cümlelerinde “amaç” henüz gerçekleşmemiştir.
Kritik Bilgi:
Yargının gerçekleşmesinin bir durum veya olguya bağlı olduğu cümlelerdir. Koşul cümlelerinde “hangi şartla” sorusunun cevabı bulunur.
Koşul anlamı genellikle “-sa, -se” eki “üzere, yeter ki, ama, mi” edat ve bağlaçları “-ınca, -dıkça, -madan” ekleriyle sağlanır.
Önce sonucun sonra nedenin söylendiği cümlelerdir. Açıklama ilgisi genellikle “çünkü, demek ki, öyleyse, anlaşılıyor ki” gibi bağlaçlarla sağlanır.
Varlık, kavram ve durumları benzerlik, farklılık, eşitlik, üstünlük gibi ilgiler kurarak kıyaslayan cümlelerdir.
Dikkat Cümlede neden - sonuç ilgisi “için, diye, -den ötürü, -den dolayı” edatları, “çünkü, mademki, de, ki, zira” bağlaçları, “-den, -dığından, -ınca” ekleriyle sağlanır.
Amaç - sonuç ilişkisi genellikle “için, üzere, diye” edatları, “-e” ekiyle sağlanır.