Anlatımın Özellikleri

Paragrafta AnlamTürkçe9. Sınıf
graph TD
    A[Anlatımın Özellikleri]

    A --> B[Açıklık]
    A --> C[Duruluk]
    A --> D[Yalınlık]
    A --> E[Akıcılık]
    A --> F[Sağlamlık]
    A --> G[Tutarlılık]
    A --> H[Doğallık (Samimiyet)]
    A --> I[Özgünlük]
    A --> J[Özlülük]

Açıklık:

Anlatımın tek bir yargıyı ifade etmesi, bir yargıdan birden fazla anlam çıkartılmaması, anlatımın anlaşılır olmasıdır.

Gereğinden fazla uzatılmış cümleler, sık kullanılmayan söz ve söz öbekleri, anlatım bozuklukları açıklığı engeller.

Duruluk:

Aynı anlama gelen söz veya söz öbeklerinin bulunmaması, gereksiz ek kullanılmamasıdır.

Örnek

Okuduklarımız yalnızca yazarın yarattığı dünyalardan değil de aynı zamanda kendi verdiğimiz anlamlarla yanı başımızda, imgelem dünyamızda yeniden oluşuyorsa onunla bir ömür boyunca birlikte yaşayacağımız kuşkusuz. Dahası edebiyatı niçin sevmiyoruz, diye zaman zaman sorulan sorunun karşılığı da burada. Iskartaya çıkardığımız, değersiz bulduğumuz eserleri yeniden anlamlandırabilecek biçimde okumayı bilmediğimiz için.

Bu anlatımda “iskartaya çıkarmak” ve “değersiz bulmak” aynı anlama gelen söz öbekleridir. Duruluk özelliğine aykırılık söz konusudur.

Yalınlık:

Anlatımın süslü, anlaşılması zor sözcüklerden uzak olması, söz sanatlarına yer verilmemesidir.

Akıcılık:

Okuması zor sözlerin, seslerin olmaması; kelime tekrarlarına başvurulmamasıdır.

Sağlamlık:

Anlatımın dil bilgisi kurallarına uygun olmasıdır.

Tutarlılık:

Anlatımın mantık kurallarına uygun olması, düşünsel ve duygusal çelişkiler taşımamasıdır.

Doğallık (Samimiyet):

Anlatımın günlük hayatta olduğu gibi olması, sunilikten uzak olmasıdır.

Özgünlük:

Anlatımın başka bir anlatıma benzememesi, taklitten uzak olmasıdır.

Özlülük:

Az sözle çok şey anlatılması, anlatımın yoğun olmasıdır.