Sözcükler Arasındaki Anlam İlişkileri

Sözcükte AnlamTürkçe9. Sınıf

Eş Anlamlı (Anlamdaş) Sözcükler

Yazılışları farklı anlamları aynı olan sözcüklerdir.

Örnek

al (kırmızı)

kara (siyah)

soru (sual)

yanıt (cevap)

Yakın Anlamlı Sözcükler

Birbirinin yerini tam olarak tutmamakla birlikte cümle içinde birbirinin yerine kullanılabilen sözcüklerdir.

Örnek

Çimlere basmayın (ezmeyin), diyerek gençleri uyardı.

Çocuklar bu akşam erkenden uyudu (yattı).

Zıt (Karşıt) Anlamlı Sözcükler

Anlamca birbirinin tam tersini ifade eden sözcüklerdir.

Örnek

uzun kısa

güzel çirkin

sıcak soğuk

zengin fakir

Sesteş (Eş Sesli) Sözcükler

Yazılışları aynı anlamları farklı olan sözcüklerdir.

Örnek

çay, yüz vb.

Somut-Soyut Anlamlı Sözcükler

Beş duyu organından herhangi biriyle algılanabilen sözcükler somut, zihin ve his yoluyla algılanabilen sözcükler soyut anlamlıdır.

Örnek

Somut anlamlı sözcükler: araba, su, soğuk, ses, ışık...

Soyut anlamlı sözcükler akıl, sevgi, nefret, rüya, zaman...

Nitel-Nicel Anlamlı Sözcükler

Varlıkları renk, durum, biçim bakımından belirten sözcükler nitel anlamlı; sayılabilen, ölçülebilen, derecelendirilebilen veya azalıp çoğalabilen yanlarıyla anlatan sözcükler ise nicel anlamlıdır.

Örnek

Sınavdaki soruların kolay (nitel) olması hepimizi şaşırtmıştı.

Bahçenin ortasındaki (nicel) derin kuyuya bir teneke sallandırdı.

Kuşun ayaklarına dolaşan uzun (nicel) ipi makasla kesip çıkardı.

Etrafımızda mutlu (nitel) insanların olması bizi olumlu şekilde etkiler.

Genel-Özel Anlamlı Sözcükler

Aynı türden varlıkları topluca ifade eden sözcükler genel, tek tek ifade eden sözcükler özel anlamlıdır.

Genel AnlamÖzel Anlam
AğaçÇam
KuşBülbül
ÇiçekGül

Yansıma Sözcükler

Doğadaki seslerin taklit edilmesiyle oluşan sözcüklerdir.

Örnek

Arıların vızıltıları bahçenin her yerinden duyuluyordu.

Dün akşamki maçta iki tane top patlatmışlar.

Arkadaşının kulağına bir şeyler fısıldadı.